به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از گرگان، در روزگار پرتحول و سرنوشتسازی که ملت ایران با آن روبهروست، یاد و نام رهبر شهید انقلاب اسلامی، حضرت آیتالله العظمی سید علی خامنهای (مدّظلّهالعالی)، به عنوان پرچمدار بیداری اسلامی و احیاگر هویت دینی و ملی، همچون چراغی فروزان مسیر امت را روشن ساخته است. گفتوگو درباره جایگاه رهبری، نقش روحانیت در پاسداری از آرمانهای انقلاب و چگونگی حفظ انسجام و وحدت جامعه پس از فقدان آن بزرگمرد تاریخ معاصر، ضرورتی است که امروز بیش از هر زمان احساس میشود.
در این راستا، در گفتوگویی با خانم سیده نفیسه حسینی واعظ مدیر حوزه علمیه خواهران استان گلستان، تلاش کردهایم تا درباره ابعاد مختلف تداوم راه رهبری، وظایف روحانیت، و اهمیت همبستگی ملی در پاسداشت ارزشهای انقلاب اسلامی جویا شویم.
* بهنظر شما، شهادت رهبر معظم انقلاب اسلامی، حضرت آیتالله خامنهای، چه تأثیری بر هویت دینی و ملی ما خواهد داشت و چگونه این واقعه میتواند موجب انسجام بیشتر ملت ایران در پاسداشت راه ایشان شود؟
شهادت رهبر معظم انقلاب اسلامی، اگرچه بسیار سنگین و تلخ است، ولی شهادت آرزوی دیرینه امام عزیز ما بود که سرانجام هم با ایستادگی و مقاومت در مقابل شقیترین انسانهای زمان، به خواسته خود رسیدند و با شهادتشان هوشیاری و بیداری دیگری رقم زدند.
می دانیم که رهبر شهید برای جامعه ایران، نماد استمرار خط اصیل امام و انقلاب اسلامی و وفاداری به ارزشهای دینی و اخلاقی بود. مسلما شهادت ایشان موجب تقویت ایمان، وحدت قلبی و بازگشت به اصول اسلامی در جامعه میشود، به ویژه در فرهنگ شیعی که شهادت جایگاه والایی دارد، چنین حادثهای میتواند به عمق باورهای مردم معنا و انگیزه تازهای ببخشد.
با توجه به سابقه تاریخی مردم عزیز ایران و در شرایط بحرانی، همبستگی ملی افزایش پیدا می کند. مردم ایران تاکنون نشان دادهاند در بزنگاههای حساس، اختلافها را کنار میگذارند و حول محور وحدت و ارزشهای مشترک جمع میشوند. برخلاف تصور دشمن ابله و نادان، شهادت معظمله میتواند نقش یک نقطه تمرکز مشترک برای بازتعهد به آرمانهای انقلاب را ایفا کند؛ هم در بُعد عاطفی و هم در بُعد سیاسی و اجتماعی و به طور طبیعی مسئولیت نهادهای دینی، فرهنگی جوانان را در پاسداری از مسیر و اندیشههای ایشان افزایش میدهد. نسل جدید ممکن است با انگیزهای عمیقتر به مطالعه، بازتولید و اجرای آموزههای امام و رهبر شهید انقلاب بپردازند تا خلأ ناشی از غیبت ایشان را با ایمان به آرمانها و فعالیت اجتماعی هدفمند پر کند.
*طلاب و روحانیون، به عنوان ادامهدهندگان راه انبیاء و مبلغان دین، چه وظیفهای در قبال تبیین و پاسداری از آرمانهای بلند رهبری، بهویژه در راستای حفظ دستاوردهای انقلاب و دفاع از ارزشهای دینی دارند؟
از دیدگاه دینی و اجتماعی، طلاب و روحانیون نقشی بنیادی در حفظ، بازتولید و گسترش اندیشههای انقلاب اسلامی دارند، زیرا آنان وارثان میراث نبوت و حاملان پیام دین در عصر جدید هستند که وظایفشان در قبال آرمانهای رهبری را میتوان بصورت خلاصه تبیین کرد:
- از آنجایی که یکی از مهمترین مسئولیتهای حوزههای علمیه، تبیین عقلانی و عمیق مبانی فکری انقلاب اسلامی است، روحانیون باید مفاهیمی مانند: ولایت فقیه، عدالت اجتماعی، استقلال فرهنگی، مقاومت اسلامی و اخلاق حکمرانی را نه در سطح شعار، بلکه با تحلیل دینی، فلسفی و تاریخی به مردم و نخبگان ارائه کنند تا آرمانهای انقلاب از تحریف یا سطحینگری در امان بماند.
باید به این نکته توجه نمود که طلاب و روحانیون وظیفهای دوگانه دارند: هم دفاع فکری در برابر شبهات، و هم توسعه فکری برای نسل جدید به زبان روز.
- از دیگر وظائف طلاب وروحانیون پاسداری عملی از ارزشهای دینی و اخلاقی است که باید در سبک زندگی خود، تجسمی از ارزشهای انقلاب و دین باشند. رفتارشان، پیام اخلاق، عدالت، تواضع و مردمیبودن را منتقل کند؛ زیرا نفوذ عملی دین در جامعه از مسیر اعتماد اخلاقی به حاملان دین میگذرد.
میدانیم که انقلاب اسلامی ماهیتی مردمی دارد، نه صرفاً نهادی. طلاب باید در کنار مردم زندگی کنند، درد جامعه را بشناسند، و زبانشان را با زبان مردم هماهنگ سازند؛ از محله و مسجد تا فضای مجازی. چنین ارتباط زندهای سبب میشود که آرمانهای رهبری و انقلاب، در متن زندگی مردم جاری بماند.
- نکته مهم دیگر که باید طلاب وروحانیون همیشه مدنظر داشته باشند و طبق تعبیر رهبر شهید، «جهاد تبیین» است به این معنا که روشنگری عالمانه و منطقی در برابر جنگ روایتها داشته باشند. طلاب مسئولاند با دانش رسانهای، تحلیلی و تاریخی، چهره حقیقی انقلاب را برای جوانان و افکار عمومی آشکار کنند و در مقابل تحریفها، تهاجم فرهنگی و شبهات فضای مجازی، پاسداران فعال حقیقت باشند.
- از دیگر وظائف جامعه روحانیت و حوزههای علمیه به ویژه حوزه خواهران، تربیت نسل انقلابی و گسترش گفتمان امید است که در این راستا، مدارس علمیه باید محور تربیت جوانانی باشند که آگاه، انقلابی و متخلق به اخلاق اسلامیاند. در دوران فشارها و ناامیدیهای اجتماعی، روحانیون میتوانند با اندیشه و هدایت معنوی، روح امید، مقاومت و ایمان به آینده را در جامعه زنده نگه دارند؛ همان نقشی که انبیاء در سختترین لحظات ایفا کردند.
- از دیگر وظائف مهم، همدلی با نخبگان دیگر عرصهها است؛ طلاب نباید منفرد عمل کنند بلکه با دانشگاهیان، هنرمندان و فعالان اجتماعی تعامل عقلانی و همدلانه داشته باشند. این همکاری میان حوزه و جامعه علمی و فرهنگی کشور، موجب میشود آرمانهای رهبری در قالبهای متنوّع و روزآمد بیان شوند و تأثیر ماندگارتری پیدا کنند.
* طلاب و روحانیون، به عنوان ادامهدهندگان راه انبیاء و مبلغان دین، چه وظیفهای در قبال تبیین و پاسداری از آرمانهای بلند رهبری، بهویژه در راستای حفظ دستاوردهای انقلاب و دفاع از ارزشهای دینی دارند؟
نقش روحانیت در تبیین و پاسداری از آرمانهای رهبری، در حقیقت ادامه همان رسالت تاریخی انبیا یعنی «هدایت، آگاهیبخشی و پاسداری از دین در عرصه اجتماع» است. در شرایط کنونی، که انقلاب اسلامی با نبردی ترکیبی از جنگ نرم، تحریف و فشار فرهنگی روبهروست، وظیفه طلاب و علما ابعاد متعددی دارد که میتوان آن را در چند محور اصلی بیان کرد:
- صیانت از مبانی فکری و آرمانی انقلاب اسلامی: تبیین عقلانی و روشمند آرمانهای رهبری مانند عدالت، عزت ملی، پیشرفت، مقاومت، و تمدنسازی اسلامی با زبان روز و متناسب با نسل جوان.
- مطالعه عمیق اندیشههای رهبری (بیانات، منشور گام دوم، و سیاستهای کلان) در قالب حلقههای پژوهشی و تبلیغی حوزه.
- پاسخگویی به شبهات فکری و رسانهای پیرامون ولایت فقیه، استقلال، آزادی و کارآمدی نظام، با تکیه بر مبانی دینی و شواهد تجربی.
- بازتولید گفتمان انقلاب اسلامی متناسب با مسائل روز جامعه، بهویژه عدالت اجتماعی، مبارزه با فساد و معنویت در زندگی مدرن.
- تجلی عملی آرمانها در سیره روحانیت: الگوبودن طلاب و روحانیون در سادهزیستی، صداقت، و خدمت به مردم؛ زیرا رفتار روحانیت خود تبیین زنده آرمانهای رهبری است.
- دوری از جناحگرایی و تعصب سیاسی و تمرکز بر اصول مشترک انقلاب: اسلام، مردم، استقلال و عدالت.
- تقویت روحیه اخلاص و مسئولیتپذیری در تبلیغ دین، نه از سر وظیفه اداری بلکه از تکلیف الهی.
- رساندن پیام رهبری و انقلاب به متن جامعه.
وظایف عملی:
- حضور فعال در فضای عمومی و رسانهها و استفاده هوشمندانه از ابزارهای نوین برای انتقال مفاهیم انقلابی با ادبیات روز.
- تولید محتوای اقناعی و امیدبخش بر پایه بیانات و اسناد راهبردی رهبری، بهجای تکرار کلیشهها.
- گفتوگو و تعامل با نسل جوان برای پیوند قلبی آنان با آرمانهای انقلاب از موضع محبت و منطق، نه صرفاً آموزش خشک.
- حضور میدانی در بحرانها و مشکلات مردم برای نشان دادن چهره مردمی و مسئولانه روحانیت.
- همافزایی حوزه با نهادهای انقلابی و دانشگاهی برای تحقق گام دوم انقلاب در عرصههای علم، اقتصاد و فرهنگ. تربیت نیروی فکری و تبلیغی مؤمن، آگاه و تمدنساز که بتواند اندیشه رهبری را در آینده تداوم بخشد. نهادینه کردن فرهنگ ولایتمداری و تبعیت آگاهانه در مدیریتهای دینی و آموزشی حوزهها.
* در شرایطی که امنیت کشور و تمامیت ارضی آن، مرهون تلاشهای شبانهروزی نیروهای نظامی و انتظامی است، حمایت قاطع از این نیروها چه معنایی پیدا میکند؟ چگونه میتوان این حمایت را به عنوان نمادی از وفاداری به آرمانهای شهدا و رهبری، در جامعه ترویج داد؟
حمایت از نیروهای نظامی و انتظامی، در منظومه فکری انقلاب اسلامی، صرفاً یک اقدام سیاسی نیست؛ بلکه جلوهای از وفاداری به آرمانهای الهی و ملی است؛ زیرا امنیت، پایه تحقق دین و جامعه سالم است. اگر امنیت فرو بپاشد، هیچ ارزش دینی، فرهنگی یا اجتماعی باقی نمیماند. این حمایت چند سطح معنایی و کارکردی دارد:
- در آموزههای اسلامی، دفاع از سرزمین، مردم و دین از مصادیق روشن «جهاد فی سبیلالله» است؛ یعنی کاری مقدس و الهی.
- نیروهای نظامی و انتظامی، در واقع ادامهدهندگان راه مجاهدان و شهیدان عرصه دفاع و مقاومت هستند، و پشتیبانی از آنان به معنی پاسداشت خون شهدا و استمرار راه حقطلبی آنان است. وفاداری به این نیروها یعنی وفاداری به ارزشهایی که کشور ما بر پایه آن بنا شده: ایمان، ایثار، استقلال، و عدالت.
مسلما حمایت قاطع از نیروهای نظامی و انتظامی یعنی: عمل همزمان به وظیفه دینی، ملی و اخلاقی؛ تثبیت امنیت بهعنوان شاخص ایمان و اقتدار؛ و تبدیل وفاداری به یک فرهنگ جمعی، نه صرفاً یک شعار مناسبتی.
*با توجه به دغدغه رهبر انقلاب در رابطه با حفظ انسجام ملی، وظیفه روحانیت در تبیین و ترویج این «اتحاد مقدس» در چنین شرایطی چیست؟
حفظ انسجام ملی یکی از حساسترین وظایف نخبگان دینی است؛ زیرا هر جامعهای پس از فقدان رهبر کاریزماتیک نیازمند یک ستون معنوی و فکری است تا از تفرق و سردرگمی نجات یابد. در این نقطه تاریخی، نقش روحانیت بسیار تعیینکننده است.
روحانیت باید «عصاره عقلانیت و ایمان جامعه» بماند؛ وظیفهاش نه فقط تبیین نظری وحدت، بلکه تبدیل آن به رفتار روزمره و اعتماد متقابل میان مردم و نهادها است. اتحاد مقدس، وقتی پایدار میماند که مردم احساس کنند حاملان دین، در کنار آنان هستند و میتوان این گونه بیان کرد که بزرگترین جهاد روحانیت یعنی جهاد در حفظ امید، حقیقت و همبستگی است.
*چه راهکارهای عملیاتی را از سوی حوزههای علمیه و روحانیت، برای حفظ وحدت جامعه و هدایت آن در مسیر پیش رو، پس از فقدان رهبری معظم، پیشنهاد میدهید؟
مسئله حفظ انسجام ملی در این شرایط از مهمترین دغدغههای نظام اسلامی است. در این میان روحانیت نقش بنیادینی دارد؛ زیرا روحانیت هم حامل سرمایه معنوی دین است، و هم پل ارتباطی مردم با ارزشهای انقلاب و نظام. برای تحقق عملی این مسئولیت، جلوگیری از تشتّت در باورها و حفظ گفتمان واحد اسلامی- انقلابی، تبیین عقلانی و مستمر ولایت و امامت بهعنوان مظهر وحدت امت؛ نه صرفاً بهعنوان جایگاه سیاسی، بلکه محور اخلاق و هدایت اجتماعی. ترویج هویت دینی ـ ملی در سخنرانیها، رسانهها و منابر، با تأکید بر «ملت واحد اسلامی». جلوگیری از تحریف مفاهیم انقلابی (مثل ولایت، عدالت، استقلال) از سوی جریانهای سیاسی یا رسانهایِ مغرض، با پاسخ علمی و منطقی.
- تقویت پیوند حوزه و دانشگاه برای شکلدهی جبهه معرفتی مشترک و جلوگیری از شکاف فکری نسل جوان و حفظ اعتماد متقابل مردم و روحانیت و جلوگیری از قطبیسازی اجتماعی.
همچنین باید به این نکته مهم اشاره نمود که حضور فعال روحانیت در میان مردم، نه صرفاً در محیطهای رسمی؛ مشارکت در حل مشکلات اجتماعی و اقتصادی در سطح محلهها و مناطق محروم. و ارتباط نزدیک با جوانان و گروههای اجتماعی جدید (نخبگان، فعالان فرهنگی و دیجیتال)، ایجاد گفتوگوی صمیمی و تربیتی و نیز مدیریت اختلافات دروننظام و میان جناحها از طریق وعظ و میانجیگری اخلاقی، تأکید بر اصول مشترک و منافع عمومی. و همچنین تقویت رسانههای دینی و انقلابی مردمی برای تولید محتوای وحدتآفرین و رفع شبهات در فضای مجازی می باشد.
ان شاءالله بزودی شاهد پیروزی جبهه حق و نابودی جبهه باطل باشیم
نظر شما